W dniach 25–29 maja 2026 r. w Sofii (Bułgaria) odbył się 24. Triennial Meeting of the International Association of Forensic Sciences (IAFS 2026). Wydarzenie miało charakter wspólnego kongresu naukowego, obejmującego również 15. Congres International Society of Forensic Radiology and Imaging (ISFRI 2026) i 17. Annual Scientific Meeting of the Balkan Academy of Forensic Sciences (BAFS 2026). Hasłem przewodnim konferencji było „Working Together for the Future of Forensic Sciences”, podkreślające znaczenie współpracy międzynarodowej oraz interdyscyplinarnego podejścia w rozwoju nauk sądowych. Liczba uczestników wyniosła około 1700 osób.
        Podczas konferencji miało też miejsce General Assembly European Council of Legal and Forensic Medicine (ECLFM), podczas którego omówiono działania z ostatnich dwóch lat, w tym w szczególności prace mające na celu uznanie medycyny sądowej w ramach Unii Europejskiej.

Poprzedni prezydenci oraz ustępujący prezydent IAFS podczas ceremonii rozpoczęcia konferencji. Kolejno od lewej Duarte Nuno Vieira, Yanko Kolev, Claude Roux, Heesun Chung i Eric Baccino

  Konferencja odbyła się w Narodowym Pałacu Kultury (Национален дворец на културата, НДК) w centrum Sofii – jednym z największych i najważniejszych centrów kongresowych w Europie Południowo-Wschodniej. Obiekt został otwarty w 1981 roku z okazji 1300-lecia państwa bułgarskiego i dysponuje powierzchnią około 123 000 m². Centrum kongresowe posiada liczne sale konferencyjne i wystawiennicze, co umożliwiło równoległą realizację wielu sesji naukowych oraz wydarzeń towarzyszących.
 

Budynek Narodowego Pałacu Kultury w Sofii, w którym odbywały się obrady konferencji

           Program konferencji obejmował pięć dni, z czego pierwszy dzień w całości poświęcony był warsztatom specjalistycznym, które także odbywały się w kolejnych dniach i dawały możliwość zdobycia praktycznych umiejętności. Jeden z takich warsztatów „Computed Tomography Angiography: what is the next step?” był współprowadzony przez reprezentantki z Katedry i Zakładu Medycyny Sądowej Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego dr hab. Aleksandrę Borowską-Solonynko i doktorantkę lek. Victorię Prokopowicz a także reprezentanta Katedry i Zakładu Medycyny Sądowej Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie prof. UJ Krzysztofa Woźniaka („Whole-body and targeted PMCTA in the Kraków experience”). Kolejne dni wypełnione były ponadto prezentacjami ustnymi w 8 równoległych  sesjach tematycznych oraz sesjami posterowymi. Łącznie w ramach konferencji zaprezentowano około 600 prezentacji ustnych i około 500 posterów, obejmujących zarówno wyniki badań naukowych, jak i doniesienia aplikacyjne oraz studia przypadków. Prof. Jarosław Berent z Katedry i Zakładu Medycyny Sądowej Uniwersytetu Medycznego w Łodzi jako członek komitetu naukowego konferencji przewodniczył natomiast sesji „Medico-legal issues”. 

Reprezentanci ośrodków polskich zaprezentowali następujące prace:

a)w postaci referatów
- Dariusz Zuba: Personnel Management in Forensic Laboratories – Current Challenges
- Tomasz Dziedzic : The Use of AI in Forensic Handwriting Examination
- Melania Mazur, Katarzyna Gorka, Krzysztof Wozniak: Cranial Non-Metric Traits in Human Identification: A Postmortem CT-Based Prevalence Study of the Contemporary Polish Population
- Krzysztof Woźniak: The image of ancient and contemporary history in postmortem imaging in Krakow - wykład inauguracyjny jednej z sesji ISFRI 2026; był też współprowadzącym sesję ISFRI 2026
- Jarosław Berent, Anna Smędra, Aleksander Wasilewski, Maciej Roczek, Przemysław Sidelnik, Dorota Roczek, Magdalena Kozak, Krzysztof Berent:  Experimental studies on injuries caused by mortar grenade fragments
- Jarosław Berent, Anna Smędra, Tomasz Meda, Aleksander Wasilewski, Przemysław Sidelnik, Krzysztof Berent: Experimental studies on injuries caused by the PG-7VM HEAT projectile after armour perforation

b)w postaci plakatów
- Aleksandra Borowska-Solonynko: PMCT as a method for distinguishing between chest injuries resulting from accidents and those induced by mechanical chest compression device
- Victoria Prokopowicz, Aleksandra Borowska-Solonynko, Carl-Simon Pihl: Is there enough ante-mortem radiographic material for disaster victim identification? – current trends in polish and swedish hospitals
- Krzysztof Woźniak, Artur Moskała:  Comprehensive assessment of potential medical errors in postoperative intraperitoneal hemorrhage using PMCTA
- Artur Moskała, Krzysztof Woźniak, Piotr Kluza, Ewa Rzepecka – Woźniak: PMCT-based verification of the validity of performing the classic cardiac air embolism test as the initial procedure in forensic autopsy (plakat wyróżniony jako jeden z 3 najlepszych plakatów sesji ISFRI)

        Tematyka konferencji była bardzo szeroka i obejmowała wszystkie kluczowe obszary nauk sądowych, w tym medycynę sądową, toksykologię sądową, genetykę i identyfikację osób, antropologię sądową, radiologię i obrazowanie pośmiertne, identyfikację ofiar katastrof, kryminalistykę cyfrową, analizę śladów biologicznych i chemicznych, a także zastosowania sztucznej inteligencji w badaniach i praktyce sądowej.

        W czasie konferencji odbywały się także spotkania międzynarodowych towarzystw naukowych. W ramach corocznego zebrania członków ISFRI pracowały także grupy robocze. Polscy reprezentacji biorą aktywny udział w pracach komisji do spraw wykorzystania diagnostyki obrazowej w Disaster Victim Identification (DVI). Z uwagi na sytuację międzynarodową temat ten jest szczególnie ważny. 

         Warto podkreślić, że najczęściej poruszanym i najszybciej rozwijającym się obszarem tematycznym było zastosowania sztucznej inteligencji (AI) w naukach sądowych. Tematyka ta pojawiała się nie tylko w dedykowanych sesjach, takich jak „AI in Forensic Science”, ale również w wielu innych blokach tematycznych, obejmujących m.in. medycynę sądową, analizę DNA, kryminalistykę cyfrową czy analizę śladów. Liczne prezentacje dotyczyły wykorzystania metod uczenia maszynowego i deep learning w identyfikacji osób, analizie obrazów (w tym danych radiologicznych i post mortem), interpretacji śladów biologicznych, rekonstrukcji zdarzeń oraz wspomaganiu procesów decyzyjnych w systemie wymiaru sprawiedliwości. Szczególną uwagę zwracano również na kwestie etyczne, prawne i metodologiczne związane z implementacją AI, w tym wiarygodność wyników, transparentność algorytmów oraz ich dopuszczalność dowodową. Wysoka liczba wystąpień odnoszących się do tej tematyki wskazuje, że sztuczna inteligencja stanowi obecnie jeden z kluczowych kierunków rozwoju współczesnych nauk sądowych.

         Konferencja stanowiła istotne forum wymiany wiedzy i doświadczeń pomiędzy przedstawicielami różnych dziedzin nauk sądowych z całego świata. Szczególne znaczenie miała możliwość zapoznania się z najnowszymi osiągnięciami w zakresie metod analitycznych, technologii obrazowania, analiz molekularnych oraz narzędzi opartych na sztucznej inteligencji. Dzięki szerokiemu zakresowi tematycznemu oraz dużej liczbie prezentacji wydarzenie to można uznać za jedno z najważniejszych międzynarodowych spotkań środowiska nauk sądowych w 2026 roku. Ku radości uczestników zapowiedziano także, że kolejne spotkanie ISFRI odbędzie się w maju 2027 w Los Angeles, a IAFS w 2029 w Rio de Janeiro.

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowe rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego dotyczące sporządzania wykazów czasopism naukowych, recenzowanych materiałów z konferencji międzynarodowych oraz wydawnictw monografii naukowych. Dokument wprowadza istotne zmiany w sposobie oceny czasopism, które mogą mieć znaczący wpływ na ich punktację oraz pozycję w systemie ewaluacji nauki.

Szczegóły aktu prawnego dostępne są pod adresem:

Dziennik Ustaw – treść rozporządzenia

Omówienie zmian: - Forum Akademickie – artykuł o rozporządzeniu

Dwuetapowa ocena czasopism

Nowy model przewiduje dwuetapowy proces oceny:

• Ocena bibliometryczna – realizowana przez Komisję Ewaluacji Nauki (KEN), oparta na wskaźnikach wpływu takich jak CiteScore, Scimago Journal Rank czy Journal Impact Factor. Na tej podstawie czasopismom przypisywane będą progi punktowe: 200, 140, 100, 70 oraz 40 punktów.
• Ocena ekspercka – przeprowadzana przez członków komitetów Polskiej Akademii Nauk. Do tego etapu trafią czasopisma spełniające określone warunki, m.in. znaczenie dla polityki naukowej państwa, stosowanie procedur recenzji oraz przestrzeganie zasad etyki publikacyjnej (zgodnych z wytycznymi COPE).

Kryteria oceny eksperckiej

Ocena ekspercka obejmuje pięć głównych obszarów:

• obecność w międzynarodowych bazach i wskaźniki wpływu (0–20 pkt),
• rozpoznawalność i znaczenie dla dyscypliny (0–15 pkt),
• poziom merytoryczny publikacji (0–20 pkt),
• umiędzynarodowienie i publikacje w języku angielskim (0–25 pkt),
• popularyzacja polskiej nauki, kultury i języka (0–20 pkt).

Zróżnicowanie punktacji między dziedzinami

Istotną zmianą jest zróżnicowanie maksymalnej liczby punktów możliwych do uzyskania w ocenie eksperckiej:

• do 70 punktów – w naukach inżynieryjno-technicznych, medycznych, rolniczych, ścisłych i przyrodniczych,
• do 200 punktów – w naukach humanistycznych, społecznych, teologicznych oraz naukach o rodzinie.

Konsekwencje dla czasopism specjalistycznych

Nowe regulacje mogą mieć szczególne znaczenie dla czasopism z obszaru nauk medycznych, które – mimo spełniania wielu kryteriów jakościowych – napotykają ograniczenie maksymalnej punktacji na poziomie 70 punktów.

W kontekście czasopism z pogranicza dyscyplin, takich jak medycyna sądowa, pojawia się pytanie o dalszy kierunek rozwoju i strategię pozycjonowania. Wartym rozważenia może być silniejsze akcentowanie powiązań z naukami społecznymi, w szczególności prawnymi, co potencjalnie otwiera drogę do wyższej punktacji. Zarząd Główny PTMSIK wraz z Redakcją analizuje możliwości zwiększenia punktacji AMSIK.

Nowe rozporządzenie stanowi istotny krok w kierunku uporządkowania systemu oceny publikacji naukowych, jednocześnie stawiając przed redakcjami nowe wyzwania strategiczne.

     W dniach 21.04-30.04.2026 r. zespół Biura Poszukiwań i Identyfikacji Instytutu Pamięci Narodowej przeprowadził na terenie dawnych polskich wsi Ostrówki i Wola Ostrowiecka, w dawnym powiecie lubomelskim na Wołyniu (Ukraina) prace archeologiczno-poszukiwawcze. Przedstawicielem środowiska medyczno-sądowego był wieloletni współpracownik Biura dr Łukasz Szleszkowski z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, wiceprezes PTMSiK.  Prace prowadzone były wraz z ukraińskim partnerem -przedsiębiorstwem „Wołyńskie Starożytności” przy udziale obserwatorów z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego RP. Celem prac było odnalezienie grobów polskich mieszkańców w/w wsi, zamordowanych przez ukraińskich nacjonalistów z OUN-UPA  30 sierpnia 1943 r. Były to pierwsze prace prowadzone na Wołyniu przez Biuro Poszukiwań i Identyfikacji IPN. Działania polsko-ukraińskiej ekspedycji były poprzedzone wieloletnimi badaniami archiwalnymi i historycznymi, których celem było wskazanie najbardziej prawdopodobnej lokalizacji grobów ofiar. Wnikliwa analiza licznych zachowanych relacji świadków tych tragicznych wydarzeń, zdjęć lotniczych i innych danych, zaowocowała odnalezieniem grobu zbiorowego już pierwszego dnia prac terenowych, na terenie dawnego gospodarstwa Aleksandra Strażyca w Woli Ostrowieckiej. Ostatecznie w wyniku badań trwających dziewięć dni ujawniono dwa groby zbiorowe i jeden pojedynczy. Znacznym utrudnieniem w trakcie prowadzenia niniejszych prac był fakt, że obecnie teren dawnych polskich wsi stanowią pola uprawne, łąki i nieużytki. Jedynym  śladem po nieistniejących polskich wsiach jest figura Matki Boskiej pochodząca z kościoła w Ostrówkach oraz krzyże postawione w miejscu odnalezionych i ekshumowanych wcześniej grobów. Zgodnie z ukraińskim prawem badania tego rodzaju są podzielone na dwa etapy. Pierwszym z nich jest poszukiwanie grobów i udokumentowanie ich obecności. Do prac ekshumacyjnych można przystąpić dopiero w drugim etapie, po uzyskaniu kolejnej zgody ze strony władz. Z uwagi na to prace zespołu koncentrowały się jedynie na odnalezieniu grobów i nie wiązały się z ich eksploracją. Ingerencja w ich obręb była minimalna i miała na celu jedynie potwierdzenie obecności szczątków ludzkich. A zatem na obecnym etapie nie jest możliwe ustalenie liczby ofiar pochowanych w odnalezionych grobach. Aktualnie zespół oczekuje na uzyskanie zgody ze strony ukraińskiej na kolejny etap prac polegający na: ekshumacji szczątków, badaniu antropologicznym i sądowo-lekarskim, pobraniu materiału do badań DNA i przede wszystkim godnym pochówku na cmentarzu dawnej parafii w Ostrówkach. 

    Ostrówki i Wola Ostrowiecka to miejsca szczególne pod wieloma względami.  Poszukiwania i ekshumacje  na tym terenie prowadzono już w 1992 roku, a kolejne w latach 2011 i 2015 r. Łącznie z grobów masowych i pojedynczych ekshumowano wówczas, przebadano  i godnie pochowano szczątki 674 zamordowanych Polaków, mężczyzn, kobiet i dzieci. Łączną liczbę ofiar szacuje się na około tysiąc, tym samym  około  300 osób nadal nie zostało odnalezionych.  Wyjątkową osobą, uczestniczącą w pracach na tym terenie od 1992 r. jest dr Leon Popek historyk z lubelskiego oddziału IPN, który od lat 70-tych XX wieku zbiera i analizuje relacje świadków, będąc potomkiem zarówno ocalałych jak i zamordowanych w trakcie czystek etnicznych mieszkańców wsi. Całe swoje życie zawodowe poświęcił badaniu zbrodni popełnionych przez ukraińskich nacjonalistów na Polakach mieszkających na Wołyniu i w Galicji Wschodniej. Historycy szacują, że całkowita liczba polskich ofiar może wynosić nawet 130 tysięcy a Ostrówki i Wola Ostrowiecka są najlepiej przebadanym miejscem spośród wszystkich miejscowości na terenie Ukrainy.

    Również dla polskiego środowiska sądowo-lekarskiego miejsce to jest wyjątkowe. Z inspiracji dr. Leona Popka w 1992 r. pierwsze ekshumacje i badania przeprowadził na Wołyniu prof. Roman Mądro z lubelskiego Zakładu Medycyny  Sądowej. Raporty z niniejszych prac zostały opublikowane w Archiwum Medycyny Sądowej  i Kryminologii w 1993 r. Publikacje te mają wyjątkową wartość nie tylko ze względu na wyniki badań sądowo-lekarskich, co warto podkreślić pierwszych,  dotyczących tych wydarzeń historycznych. Autor opisuje w nich szereg problemów natury organizacyjnej, trudy pracy w pionierskich warunkach, pod presją czasu, bez odpowiedniego sprzętu, całkowicie odbiegające od tych w jakich pracują współcześnie zespoły poszukiwawczo-ekshumacyjne. Mimo tych wszystkich ograniczeń udało mu się zrealizować cel badań i stworzyć wartościowe raporty. Na łamach Archiwum starał się także zawrzeć ogólne, bardzo cenne wnioski dotyczące prowadzenia takich prac w przyszłości, oparte na własnych doświadczeniach z Wołynia oraz ekshumacji szczątków polskich oficerów prowadzonych w Katyniu.  

   Kontynuacja w 2026 r. prac badawczych rozpoczętych przed 34 laty przez  dr. Leona Popka i prof. Romana Mądro na Wołyniu pozwala z optymizmem patrzeć w przyszłość i daje nadzieję na realizację zadania i misji Biura Poszukiwań i Identyfikacji Instytutu Pamięci Narodowej  - „Powracamy po swoich”.

Dr n.med. Łukasz Szleszkowski

Fot.1  Krzyż upamiętniający grób masowy ekshumowany w Woli Ostrowieckiej. (fot.Ł.Szleszkowski)

Fot.2  Krzyż upamiętniający grób masowy ekshumowany  w Woli Ostrowieckiej (fot.Ł.Szleszkowski)

Fot.3  Figura Matki Boskiej z kościoła w Ostrówkach (fot.Ł.Szleszkowski)

Fot.4   Prace terenowe w Ostrówkach w kwietniu 2026 r. (fot.T.Trzaska/BPiI IPN)

Fot.5   Prace terenowe w Ostrówkach w kwietniu 2026 r. (fot.T.Trzaska/BPiI IPN)

Drodzy Czytelnicy, 

Ukazał się nowy, obszerny, bo ponad 100-stronicowy, numer Archiwum Medycyny Sądowej i Kryminologii. Oprócz prac oryginalnych, przeglądowych, opisu przypadku oraz artykułu historycznego, w nowym wydaniu znalazły się również "Zalecenia metodyczne w zakresie sądowo-lekarskiego badania obrażeń ciała", przygotowane przez Komisję ds. Opiniowania Sadowo-Lekarskiego oraz "Algorytm postępowania dla osób stwierdzających zgon w warunkach pozaszpitalnych", opracowany przez Zespół ds. medycznych i formalnych aspektów stwierdzania zgonu. Tym samym nasza Redakcja odpowiada na wyrażony na ostatnim zjeździe PTMSiK postulat szerszego publikowania wytycznych i zaleceń komisji problemowych. 

Zapraszamy do lektury! -> LINK

Redakcja AMSiK