W dniu 9 grudnia 2025 r. odbyło się regulaminowe spotkanie Zarządu Głównego PTMSiK, na które zaproszeni zostali również kierownicy ZMS-ów oraz przewodniczący komisji problemowych.
Prezes podsumował dotychczasowe działania Towarzystwa i wyraził podziękowania współpracownikom za uporządkowanie spraw członkowskich, czynny udział w procesach konsultacji ustaw kluczowych dla środowiska, zwiększoną aktywność Towarzystwa w mediach społecznościowych, dostosowanie strony internetowej do współczesnych wymagań oraz wdrożenie nowych funkcjonalności, w tym dostępu do profilu członka. Szczególne słowa uznania skierowane zostały do Sekretarza Zarządu Głównego oraz twórcy i administratora strony internetowej.
Następnie Skarbnik omówiła sytuację finansową Towarzystwa oraz wstępne założenia budżetowe na nadchodzący rok. Wskazano, że dla realizacji zadań statutowych konieczne jest zwiększenie finansowania, w tym poprzez wsparcie ze strony ZMS-ów, uzyskanie przychodów z OPP, pozyskiwanie członków wspierających, dotacji oraz innych form wsparcia. Podniesiono również potrzebę identyfikacji nowych jednostek akademickich zajmujących się medycyną sądową oraz ich większego zaangażowania w działalność PTMSiK.
Ważną kwestią jest reaktywacja oddziałów terenowych. Prezes zaapelował do przedstawicieli poszczególnych ośrodków o realizację obowiązków statutowych, w szczególności o zwoływanie zebrań oraz aktualizację składów prezydiów tych jednostek. Wskazano także na konieczność powołania nowych oddziałów terenowych lub doprecyzowania obszarów działania oddziałów już istniejących.
W związku z narastającymi problemami dotyczącymi działalności naukowej w obszarze nauk sądowych, wynikającymi z coraz bardziej restrykcyjnej postawy komisji bioetycznych na poszczególnych uczelniach, podkreślono potrzebę wypracowania spójnego stanowiska przedstawicieli tej grupy zawodowej. W tym celu powołano nowy zespół zadaniowy. Zgłoszono również chęć współpracy z Polską Fundacją Rozwoju Badań Tafonomicznych poprzez udział w badaniu eksperckim realizowanym w ramach projektu „Badania tafonomiczne oczami polskiej nauki”.
Przewodniczący komisji i zespołów problemowych przedstawili sprawozdania z dotychczasowych działań. Zapowiedziano, że w najbliższym czasie na stronie internetowej Towarzystwa pojawią się pierwsze informacje na ten temat.
W sprawach różnych poruszono kwestie związane z egzaminem specjalizacyjnym z medycyny sądowej w sesji wiosennej 2026 r., przygotowaniami jubileuszowego zjazdu PTMSiK oraz możliwością specjalizacji z toksykologii dla osób niebędących diagnostami laboratoryjnymi. Do Zarządu Głównego zwrócił się również Komitet Zadaniowy ds. Procesów Kryminalistycznych Polskiego Komitetu Normalizacyjnego z prośbą o wskazanie eksperta z dziedziny medycyny sądowej do udziału w pracach nad projektem międzynarodowej normy ISO/NP 25714 „Recovery of items (Evidence Materials) in sexual assault cases”. Trwa dyskusja nad wyborem kandydata lub kandydatki.
Infromujemy, że jest już dostępny nowym numer AMSIK. Serdecznie zapraszamy do lektury.
Głównym punktem spotkania w dniu 6.11.2025 r. był kolejny etap uporządkowania spraw członkowskich.
W ramach tego postępowania podjęto uchwałę o skreśleniu z listy członków osób, które mimo monitów nie uregulowały zaległości składkowych bądź złożyły deklarację o wystąpieniu z Towarzystwa.
W związku z planowaną zmianą formy prowadzenia ewidencji Członków Towarzystwa, doprecyzowano zasady członkostwa i sposób dostępu do danych (Uchwała ZG). Obecnie trwają prace nad stworzeniem elektronicznej listy członków z możliwością dostępu do indywidualnego konta, gdzie będzie możliwość aktualizacji swoich danych i sprawdzenia statusu. Rozważana jest również możliwość wprowadzenia płatności on-line, ale wiąże się to z dodatkowymi kosztami i musi być to uwzględnione w planie finansowym na nadchodzący rok. Podjęto również decyzję o przyjęciu nowych osób w poczet członków PTMSiK.
Omówiono również zgłoszoną uprzednio inicjatywę dotyczącą objęcia patronatem PTMSIK zebrania i udostępnienia w imieniu PTMSiK danych członków podmiotom zewnętrznym – zleceniodawcom opinii, jednakże ze względu na ograniczenia związane z RODO i wstępnie rozpoznany brak zainteresowania poszczególnych członków udostępnianiem ich danych do celów komercyjnych, inicjatywa ta nie została poparta przez ZG. Równolegle z tą inicjatywą ZG i konsultant krajowy dokonali weryfikacji osób czynnych zawodowo i świadczących usługi z zakresu medycyny sądowej. Zidentyfikowano listę osób, które wydają opinie z zakresu medycyny sądowej, a nie posiadają stosownych uprawnień i ZG zamierza zająć stanowisko w tej kwestii. Na stronie PTMSiK zostaną przedstawione wyniki kwerendy, w której oceniono liczbę specjalistów w dziedzinie medycyny sądowej oraz ich strukturę demograficzną.
W dalszej części spotkania wzięli udział przewodniczący komisji problemowych (lub ich zastępcy), którzy przedstawili plan działania na nadchodzący rok. Już w pierwszym kwartale 2026 r. mają być zamieszczone wytyczne i rekomendacje poszczególnych Komisji. Należy podkreślić, że działania komisji nie ograniczają się tylko do pisania zaleceń, ale pierwszym etapem ich działań jest ocena aktualnej sytuacji w poszczególnych dziedzinach, współpraca między jednostkami, a wytyczne i rekomendacje są w pewnym sensie etapem tych działań. Na uwagę zasługują inicjatywy Komisji Antropologii Sądowej i Komisji Histopatologii Sądowej, które koncentrują się na ugruntowaniu tych dziedzin w obszarze nauk sądowych. Cenną inicjatywą jest podnoszona zarówno przez Komisję Genetyczną, jak i Toksykologiczną koncepcja powrotu do porównań międzyośrodkowych i wewnętrznej certyfikacji laboratoriów.
Kolejne oficjalne zebranie ZG zaplanowano na grudzień 2025 – będzie to zebranie wynikające z obowiązków statutowych z udziałem członków ZG, przewodniczących Komisji Problemowych, kierowników ZMS-ów (będący jednocześnie członkami PTMSiK) oraz konsultantów wojewódzkich w dziedzinie medycyny sądowej. Zebrania w rozszerzonym składzie planowane są co kwartał – dla zachowania regularności omawiania spraw i przepływu informacji.
W trakcie bieżącego spotkania podjęto uchwałę o objęciu patronatem dwóch konferencji naukowych „Umieranie to rzecz ludzka” oraz „Casus 2026”.
W zawiązku z dużym zainteresowaniem poniższym zestawieniam zmieniamy formę jego publikacji na otwarty dostęp dla wszystkich. Jednocześnie treść została uzupełniona o dodatkową rycinę umieszczoną na końcu. Zapraszamy do lektury :)
W odpowiedzi na oczekiwania środowiskowe, konsultant krajowy w dziedzinie medycyny sądowej uskutecznił badania ankietowe na temat liczebności lekarzy posiadających specjalizację z medycyny sądowej, ich bieżącej aktywności w roli opiniujących oraz struktury zatrudnienia. Punktem odniesienia były statystyki Naczelnej Izby Lekarskiej – zestawienie lekarzy wg dziedziny i stopnia specjalizacji obejmujące 214 specjalistów naszej branży (rycina 1). Według aktualnego rejestru NIL z 31.10.2025, 94% z nich jest wciąż aktywnych zawodowo (rycina 2).
Rycina 1
Rycina 2
Kwerenda środowiskowa została zrealizowana z udziałem konsultantów wojewódzkich, którzy nie mieli jednak pełnego rozeznania szczególnie wśród lekarzy posiadających również inne specjalizacje i praktykujących w dziedzinach klinicznych lub zakończyli już swoją aktywność zawodową. Brakujące osoby zostały wyszukane z wykorzystaniem archiwalnej dokumentacji Profesor Barbary Świątek – poprzedniego konsultanta krajowego w dziedzinie medycyny sądowej. Aktualny status poszczególnych osób oraz posiadane specjalizacje weryfikowano w Centralnym Rejestrze Lekarzy. Z uwagi na ograniczenia RODO nie ma możliwości publikacji listy imiennej, lecz jedynie zestawienia zbiorcze.
Uzyskano bardzo podobny sumaryczny wynik pozytywnych identyfikacji (N=213) przy nieco większym odsetku specjalistów niż w zestawieniu NIL (rycina 3). Rozbieżność ta może wynikać z mylącej terminologii i omyłkowego traktowania jako specjalistów lekarzy z dawnym pierwszym stopniem specjalizacji, którzy poprawnie powinni być określani mianem lekarzy medycyny sądowej (w nomenklaturze NIL są to natomiast „specjaliści I st.”). Ponadto wykaz NIL z dużym opóźnieniem rejestruje zgony lekarzy.
Rycina 3
Statystyki NIL mogą również dawać mylne wyobrażenie o aktywności zawodowej specjalistów i lekarzy medycyny sądowej. Dlatego w badaniu ankietowym jako podstawowe kryterium przyjęto działalność opiniodawczą w roli biegłych (rycina 4).
Rycina 4
W ramach badań ankietowych zweryfikowano również rodzaj wykonywanego zatrudnienia. W grupie biernych opiniodawczo, zgodnie z przewidywaniami, dominowali emeryci, dwukrotnie mniejsza była grupa lekarzy praktykujących w dziedzinach innych niż medycyna sądowa, a tylko kilka osób zaprzestało wykonywania zawodu lekarza lub wyemigrowało (rycina 5).
Rycina 5
W grupie lekarzy posiadających specjalizację z medycyny sądowej i wciąż aktywnych w roli biegłych (opiniujących) zdecydowanie przeważają nadal osoby zatrudnione w jednostkach uczelni medycznych, a dwukrotnie mniejsza liczba biegłych działa w podmiotach prywatnych (zazwyczaj jako opiniujący indywidualnie). Relatywnie nieliczną grupę tworzą aktywni opiniodawczo emeryci, zaś tylko pojedyncze osoby z naszej specjalności pracują w jednostkach szpitalnych lub w strukturach resortów mundurowych (rycina 6).
Rycina 6
Statystyki nie uwzględniają lekarzy rezydentów (w trakcie specjalizacji), którzy są zatrudnieni wyłącznie w akredytowanych zakładach medycyny sądowej uczelni medycznych. Część z nich zdało już egzamin specjalizacyjny, lecz nie zrealizowało jeszcze wymaganych procedur, kursów i staży (od 2020 r. można przystępować do PES na przedostatnim roku rezydentury) lub jeszcze nie złożyło wymaganych dokumentów w systemie SMK.
Rycina 7
W dniu 3 listopada 2025 r. odbyło się kolejne posiedzenie Zespołu roboczego ds. przygotowania założeń ustawy o biegłych sądowych, prowadzone pod przewodnictwem prof. Tadeusza Tomaszewskiego. W spotkaniu, oprócz stałych przedstawicieli naszego środowiska – wiceprezesa i byłego prezesa PTMSiK, prof. D. Zuby i prof. P. Krajewskiego – uczestniczył również obecny prezes Towarzystwa, zaproszony do udziału w obradach.
Agenda spotkania obejmowała analizę uwag zgłoszonych przez różne departamenty Ministerstwa Sprawiedliwości do projektu ustawy o biegłych sądowych i instytucjach opiniujących.
Główna część dyskusji dotyczyła biegłych z zakresu medycyny, w dużej mierze koncentrując się na medycynie sądowej. Uwagi zgłoszone w ramach konsultacji wewnątrzresortowych zawierały trafną diagnozę obecnej sytuacji, celne spostrzeżenia dotyczące potencjalnych negatywnych konsekwencji wdrożenia niektórych proponowanych regulacji, a także interesujące konkluzje odnoszące się do priorytetów zmian legislacyjnych w kontekście zapewnienia dostępności biegłych lekarzy dla organów procesowych.
Jednocześnie wskazane propozycje legislacyjne ujawniały niedostateczne rozeznanie decydentów resortowych w realiach funkcjonowania systemu opiniowania, a także niewłaściwą diagnozę przyczyn deficytu biegłych i spadku jakości opiniowania. Wśród błędnych rozwiązań wymieniano m.in. jawnie wyrażane pomysły wprowadzenia „przymusu opiniowania” przez lekarzy. W toku dyskusji wielokrotnie podkreślano fundamentalne znaczenie urealnienia stawek wynagrodzeń biegłych jako warunku sine qua non skuteczności wszelkich działań naprawczych. Członkowie Zespołu prof. Tomaszewskiego w pełni dostrzegają tę konieczność, jednak – jak wskazywano – napotykają na silny opór ze strony Ministerstwa Finansów. Podczas obrad akcentowano również negatywne konsekwencje proponowanych rozwiązań, w których wyraźnie wybrzmiewają echa dawnych koncepcji „dyscyplinowania biegłych” oraz brak świadomości, że tego typu działania mogą przynieść efekty odwrotne do zamierzonych.
Spotkanie stało się okazją do przedstawienia możliwości rozwiązania problemu deficytu biegłych z zakresu medycyny poprzez działania podejmowane we współpracy z innymi resortami, w szczególności z Ministerstwem Zdrowia oraz Ministerstwem Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Zgłoszono również propozycje zróżnicowania stawek w zależności od stopnia trudności i złożoności opinii oraz wyodrębnienia wyższych stawek dla medyków. Interesującym podsumowaniem i jednocześnie zaskakującą konkluzją była propozycja daleko idących ułatwień dla lekarzy specjalistów w procesie uzyskiwania certyfikacji do celów opiniodawczych.
Przebieg dyskusji potwierdził potrzebę kontynuowania działań w rozszerzonym składzie w celu wypracowania rozwiązań optymalnych zarówno z punktu widzenia oczekiwań organów procesowych, jak i środowiska biegłych sądowych.